Η καρδιά λοιπόν
είναι το κλειδί της σωτηρίας, ο συντομότερος δρόμος της επίτευξης. Πρέπει όμως να
κατανοηθεί καλά τι είναι το όργανο αυτό, πώς λειτουργεί, τι ακριβώς κάνει ή τι μπορεί
να κάνει...
Στη Γιόγκα
της Καρδιάς, την Άγκνι Γιόγκα, βρίσκει κανείς άπειρες πληροφορίες, καινούριες για
τη δυτική μας κουλτούρα, και ανεκτίμητες. Το πρόβλημα είναι ότι συνήθως διαβάζουμε
χωρίς πραγματική διείσδυση και αφομοίωση, αντλώντας μεγαλύτερη ή μικρότερη ευχαρίστηση
και ικανοποίηση από τη Διδασκαλία, αλλά χωρίς την καταλυτική φώτιση που θα επιφέρει
τη μεγάλη μεταμόρφωση. Κι όμως, στη Διδασκαλία περιέχονται πολύτιμες οδηγίες για
την επίτευξη αυτής της μεταμόρφωσης -μέσω της καρδιάς. Μέσω της καρδιάς μπορεί να
επιτύχει κανείς τα πάντα.
Και γιατί
ισχύει αυτό; Επειδή η καρδιά είναι το κέντρο, η έδρα της συνειδητότητας -παρά τη
λαθεμένη δυτική αντίληψη που δίνει την προτεραιότητα στον εγκέφαλο. Και η συνειδητότητα
είναι ο δημιουργός των πάντων, όλων των πραγμάτων και των καταστάσεων. Επομένως,
όσο πιο δυναμική η καρδιά, τόσο πιο δυναμικά τα αποτελέσματα. Περιορισμένη καρδιά
σημαίνει περιορισμένη συνειδητότητα. Καλλιεργημένη καρδιά σημαίνει καλλιεργημένη
συνειδητότητα. Θα ήταν λοιπόν χρήσιμο να κάνουμε μια σύντομη επισκόπηση μερικών
σημαντικών δηλώσεων της Διδασκαλίας που αφορούν την καρδιά.
Πρώτα απ΄όλα,
η καρδιά είναι παγκόσμιο όργανο. Είναι ο ακατάλυτος δεσμός μας με τον Κόσμο και
με όλα τα όντα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μπορούμε μέσω της καρδιάς να επικοινωνήσουμε
με κάθε κόσμο και κάθε ον. Αυτό εξηγεί και τη γνωστή προτεινόμενη άσκηση απεικόνησης
του επιθυμητού προσώπου (του Διδασκάλου για τους μαθητές) μέσα στο «σπήλαιο» της
καρδιάς. Αλλά, βέβαια, αυτό προϋποθέτει κάποιες αναπτύξεις.
Η καρδιά,
όντας η έδρα της συνειδητότητας, είναι το εργαλείο της βαθιάς κατανόησης και αντίληψης
των πραγμάτων. Τελείως διαφορετική είναι η εγκεφαλική κατανόηση. Διαφέρει η ποιότητα
και το βάθος της σκέψης. Ο εγκέφαλος είναι το πεδίο της ψυχρής λογικής. Στην καρδιά
ορθά έχει πιστωθεί η επικράτεια του συναισθήματος. Στη Διδασκαλία δηλώνεται ότι
το συναίσθημα πάντα θα είναι ανώτερο της λογικής. Αυτό μπορεί να ξενίσει μερικούς
επειδή συγχέουν το συναίσθημα με την αισθηματολογία και την ευσυγκινησία. Το συναίσθημα
όμως είναι σύνθεση ευαισθησίας αισθημάτων και σκέψης υψηλού επιπέδου. Λέγοντας
«υψηλού επιπέδου», πρέπει να εννοήσει κανείς την πλατιά, υπερπροσωπική σκέψη, σε
αντίθεση με τη στενή, εγωκεντρική σκέψη. Στην πραγματικότητα, η καρδιά που λειτουργεί
καλά είναι εστιακό σημείο της λεγόμενης βουδικής ενέργειας ή, αλλιώς, της ενέργειας
της αγάπης-σοφίας.
Φτάσαμε, λοιπόν,
στην ιδιότητα που κατεξοχήν, και ανέκαθεν αποδίδεται στην καρδιά -την αγάπη. Δυστυχώς,
ανάμεσα στις πιο υψηλές έννοιες, η έννοια που έχει κακοποιηθεί και διαστρεβλωθεί
περισσότερο είναι η έννοια της αγάπης. Έτσι, τα πιο ιδιοτελή αισθήματα, επιθυμίες
και ένστικτα που εδρεύουν στα κατώτατα κέντρα (τσάκρα) αποκαλούνται «αγάπη». Η λέξη
«αγάπη» έχει ντυθεί με τα πιο ευτελή κουρέλια, και έχει προσλάβει γλυκανάλατες,
γλοιώδεις ή ακόμα και χυδαίες αποχρώσεις.
Αλλά η αγάπη
είναι το πιο υψηλό, το πιο ωραίο και δυνατό πράγμα, και δεν έχει καμία σχέση με
κατωδιαφραγματικές καταστάσεις. Η αγάπη είναι η μεγαλύτερη συμπαντική δύναμη, αυτή
που γεννά και συντηρεί τα πάντα. Η αγάπη μπορεί να πετύχει το πιο μεγάλο θαύμα
-αν βέβαια είναι αληθινή. Η αληθινή αγάπη δεν είναι περιορισμένη, δεν είναι ιδιοτελής,
δεν είναι τσιγγούνα, δεν είναι ευτελής. Η αληθινή αγάπη είναι πλατιά, γενναιόδωρη,
μεγαλόψυχη. Το μέτρο της αγάπης είναι το μέτρο της θυσίας -«Υπάρχει αγάπη χωρίς
αυτοθυσία»; Ιδού το αλάνθαστο κριτήριο: όπου δεν υπάρχει δύναμη για θυσία, εκεί
δεν υπάρχει αγάπη. Δεν υπάρχει πραγματική αγάπη.
Ο ευτελισμός
αυτής της υπέρτατης έννοιας δεν είναι τυχαίος, είναι σκόπιμη σκοτεινή μεθοδική.
Βέβαια, η μεγάλη κοσμική Δύναμη της αγάπης δεν μπορεί ούτε να ευτελιστεί ούτε να
πάθει οτιδήποτε. Η έννοια, η αντίληψη μέσα στην ανθρώπινη συνειδητότητα, είναι εκείνη
που υφίσταται την κακοποίηση. Αυτό όμως σημαίνει βλάβη της ανθρώπινης συνειδητότητας.
Γι΄αυτό είναι τόσο σημαντικό να αποκαθαίρουμε και να αποκαθιστούμε τις έννοιες.
Επειδή οι έννοιες είναι οι εικόνες των αληθινών πραγμάτων. Έχει, επομένως, μεγάλη
σπουδαιότητα η καθαρότητα και σαφήνεια της εικόνας-έννοιας. Πόσο, λοιπόν, μετράει
το να καταφεύγει κανείς στην Πηγή της Σοφίας και όχι σε αβέβαιες, έστω και καλοπροαίρετες,
συχνότατα όμως σκοτεινές, πηγές! Γιατί αυτό που διακυβεύεται είναι το «απάντων τιμιώτατον»,
το πιο πολύτιμο, στην πραγματικότητα η μόνη μας περιουσία: η ψυχή-συνειδητότητα.
Δικαιούμαστε, και οφείλουμε, να διακηρύξουμε κι εμείς λίγο τροποποιημένα «το παν
η πνευματική υγεία», όλα τα άλλα έπονται.
Η αγάπη λοιπόν,
η πιο μεγάλη δύναμη, μπορεί να πετύχει τα πάντα. Γιατί, τι άλλο είναι η αγάπη παρά
ο πανίσχυρος συμπαντικός νόμος της Παγκόσμιας Έλξης; Αλλά η υψηλή έκφραση της αγάπης,
η σοφή, η θεία αγάπη έχει ένα ακόμη γνώρισμα, είναι λεπτοφυής, εξευγενισμένη, δεν
είναι χαμερπής και βάναυση. Αυτό είναι πολύ σημαντικό να το με τον εαυτό του.
Πράγματι,
σε τι συνίσταται η περίφημη «επίτευξη»; Ακριβώς, στην υπερνίκηση της γήινης έλξης.
Πώς πετυχαίνεται αυτό; «Όπως άνω, έτσι και κάτω» -και αντίστροφα. Στο φυσικό πεδίο,
όσο πιο συμπαγής, πυκνή, η μάζα τόσο ισχυρότερη η έλξη προς τα κάτω -η «βαρύτητα».
Το ίδιο ισχύει και για τα πνευματικά πράγματα. Άρα, το μέσο ή ο τρόπος ανύψωσης,
ανόδου, είναι η εκλέπτυνση. Η εκλέπτυνση αφορά όλους τους φορείς, δηλαδή τα περιβλήματα
του πνευματικού πυρήνα. Και πώς γίνεται; Μέσω αποβολής των χονδροειδών μορίων και
αντικατάστασής τους από άλλα αιθερικότερα και πτητικότερα [Μπορούμε να παραπέμψουμε
τον ενδιαφερόμενο σ΄ένα εξαιρετικό άρθρο από τη συλλογή θεοσοφικών κειμένων σε τόμο
με τίτλο Five Years of Theosophy (Πέντε χρόνια θεοσοφίας). Το άρθρο τιτλοφορείται
Contemplation (Ενατένιση, Διαλογισμός) (Έκδοση του 1885, σε επανέκδοση)].
Εκλέπτυνση
της αγάπης, εκλέπτυνση της καρδιάς, εκλέπτυνση της συνειδητότητας αποτελούν το ίδιο
πακέτο. Η Διδασκαλία μας κάνει συνεχώς λόγο για εκλέπτυνση της συνειδητότητας-σκέψης
και συναισθήματος. Χωρίς αυτόν τον εξαγνισμό είναι αδύνατη η προσέγγιση στα ανώτερα
πεδία.
Αφού, λοιπόν,
έτσι έχουν τα πράγματα, κι αφού κατά βάση το παν εξαρτάται από την κατάσταση της
καρδιάς, αντιλαμβάνεται κανείς τη σπουδαιότητα του ζητήματος της φροντίδας και της
υγιεινής της καρδιάς. Όλες οι ανεκτίμητες οδηγίες περιέχονται, διάσπαρτες, στα διάφορα
βιβλία της Διδασκαλίας, και πιο συγκεκριμένα στον τόμο Καρδιά.
Εμείς μπορούμε
μόνο να επαναλάβουμε μερικές βασικές επισημάνσεις σε σχέση με αυτό το θέμα. Πρέπει
όμως να έχουμε σταθερά στο νου ότι η καρδιά μπορεί και πρέπει να εκπαιδευτεί και
ότι μπορεί να δεχτεί εντολές. Η δεύτερη δυνατότητα εξασφαλίζει την πρώτη. Σε τι
συνίσταται η εκπαίδευση της καρδιάς; Κυρίως, στο να στρέφεται στην επιθυμητή κατεύθυνση,
να είναι ανοιχτή και δεκτική και επίσης να είναι υπομονετική.
Η καρδιά,
όπως κάθε ζωντανός οργανισμός, έχει ανάγκη από δύο βασικά πράγματα: τροφή και υγιεινή.
Σε ό,τι αφορά το πρώτο, επειδή η καρδιά τρέφεται από το αίμα, έχει τεράστια σημασία
το τι είδους ουσίες και ενέργειες εισάγουμε σ΄αυτό το πολύτιμο στοιχείο της ζωής
μέσα από την τροφή και το ποτό και μέσα από τις συμπεριφορές μας, επειδή όλα αυτά
αποτελούν σπουδαίους παράγοντες της ποιότητας της χημικής σύστασης όλων των εκκρίσεων
και υγρών του σώματος. Οι ίδιοι αυτοί παράγοντες καθορίζουν τις υγιεινές ή ανθυγιεινές
συνθήκες της καρδιάς.
Θα κατονομάσουμε
τον υπ΄αριθμόν ένα εχθρό της καρδιάς -χωρίς καθόλου υπερβολή, τον δήμιό της. Είναι
η σκληρότητα, η ιδιότητα που αντίκειται ευθέως στην ίδια την φύση του Θεού, του
Νόμου της Ύπαρξης -«ο Θεός αγάπη εστίν». Και αγάπη σημαίνει αίσθηση ενότητας με
το Παν, συγγένειας με όλα τα όντα, και, ως εκ τούτου, συμπάθειας και συμπόνιας.
Η συμπόνια είναι το ρεύμα αγάπης που εκπέμπουμε σε κάθε ον, το οποίο έχει την ανάγκη
μας ή πάσχει, είναι δε η κατεξοχήν ιδιότητα της βουδικής καρδιάς. Γνωρίζουμε τους
δεσμευτικούς όρκους των Βοδισάτβα για την απολύτρωση όλων των όντων. Γνωρίζουμε
τις αμέτρητες και τεράστιες θυσίες των Μεγάλων Όντων χάριν του Κόσμου και των πλασμάτων.
Και πολύ καλά γνωρίζουμε τις φοβερές θυσίες Τους χάριν της αχάριστης ανθρωπότητάς
μας. Υπάρχουν όμως τόσες θυσίες που αγνοούμε, που ποτέ δεν θα μάθουμε...
Η σκληρότητα
μπορεί να δίνει μια φυσική αντοχή στην καρδιά, αφού την κάνει πέτρα. Μια πέτρινη
καρδιά είναι ανθεκτική γιατί είναι αναίσθητη, αλλά ποιος θα ζήλευε μια τέτοια καρδιά;
Μια τέτοια καρδιά είναι νεκρή. Το ζητούμενο είναι μια καρδιά ευαίσθητη, καλλιεργημένη,
παλλόμενη στο ρυθμό του Κόσμου. Η σκληρότητα νεκρώνει την καρδιά… (Συνεχίζεται)
AGNI YOGA HELLAS, 1/3/2011.
